Badania bakteriologiczne ginekologiczne w OpenMed Warszawa
Badania mikrobiologiczne materiału pobranego z dróg rodnych pomagają ustalić przyczynę upławów, świądu, pieczenia, nieprzyjemnego zapachu oraz nawracających infekcji intymnych. W OpenMed Warszawa wykonujemy diagnostykę ginekologiczną obejmującą m.in. wymaz i posiew z pochwy, materiał z kanału szyjki macicy, biocenozę pochwy oraz posiew w kierunku GBS u kobiet w ciąży. Zakres badania można dobrać do występujących objawów oraz wcześniejszego leczenia.
Badania bakteriologiczne ginekologiczne w Warszawie
Badania bakteriologiczne pozwalają sprawdzić, czy w materiale pobranym z dróg rodnych znajdują się bakterie mogące odpowiadać za stan zapalny. W zależności od problemu materiał pobiera się m.in. z pochwy, kanału szyjki macicy, przedsionka pochwy lub cewki moczowej. W ciąży osobnym badaniem jest wymaz z pochwy i odbytu w kierunku paciorkowców grupy B - GBS.
W diagnostyce można wykorzystać kilka różnych metod. Posiew polega na hodowli drobnoustrojów znajdujących się w próbce, dzięki czemu możliwa jest ich identyfikacja, a w określonych przypadkach również wykonanie antybiogramu. Biocenoza pochwy opiera się natomiast przede wszystkim na mikroskopowej ocenie wydzieliny i pokazuje proporcje między prawidłową florą Lactobacillus, a innymi drobnoustrojami jak i obecność leukocytów, komórek nabłonka czy elementów grzybów.
Nie zawsze potrzebny jest ten sam zestaw badań. Przy nawracających upławach lekarz może zalecić równocześnie ocenę flory, posiew bakteriologiczny i badanie mykologiczne, natomiast przy podejrzeniu zakażenia przenoszonego drogą płciową mogą być potrzebne dodatkowe testy molekularne PCR.
Lekarze zajmujący się diagnostyką infekcji intymnych w OpenMed
Wynik posiewu lub biocenozy warto oceniać razem z występującymi objawami oraz badaniem ginekologicznym. Ginekolodzy OpenMed konsultują pacjentki z pierwszym epizodem infekcji, nawracającymi stanami zapalnymi, nieprawidłowymi wynikami badań oraz infekcjami występującymi w ciąży. Podczas konsultacji lekarz może ocenić charakter wydzieliny, stan błony śluzowej pochwy i szyjki macicy, dobrać odpowiednie miejsce pobrania materiału oraz zdecydować, czy poza klasycznym posiewem potrzebna jest biocenoza, badanie mykologiczne albo diagnostyka molekularna.
Posiew z pochwy, wymaz z szyjki macicy i biocenoza - czym różnią się te badania?
Nazwy tych badań bywają używane zamiennie, ale oznaczają różne elementy diagnostyki.
Wymaz z pochwy lub szyjki macicy opisuje przede wszystkim sposób i miejsce pobrania materiału. Jałową wymazówką pobiera się niewielką ilość wydzieliny lub komórek, które następnie mogą zostać wykorzystane do wykonania posiewu, badania mikroskopowego albo testu molekularnego.
Posiew z pochwy polega na umieszczeniu materiału na odpowiednich podłożach i obserwowaniu wzrostu drobnoustrojów. Pozwala określić, jakie bakterie lub - w przypadku posiewu mykologicznego - grzyby wyhodowano z próbki. Przy wykryciu istotnego klinicznie drobnoustroju możliwe jest również zbadanie jego wrażliwości na leki.
Wymaz z kanału szyjki macicy pobiera się z innego miejsca niż typowy wymaz z pochwy. Może być wskazany m.in. przy podejrzeniu zapalenia szyjki macicy, przed określonymi procedurami ginekologicznymi lub wtedy, gdy objawy i obraz badania wskazują, że materiał powinien pochodzić właśnie z kanału szyjki.
Biocenoza pochwy nie jest klasycznym posiewem. Preparat jest oceniany pod mikroskopem pod kątem składu flory bakteryjnej, liczby pałeczek Lactobacillus, leukocytów, komórek nabłonkowych, grzybów oraz cech zaburzenia prawidłowej mikroflory.
Kiedy warto wykonać wymaz z pochwy lub posiew?
Badanie warto rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy pojawiają się objawy mogące świadczyć o infekcji intymnej lub gdy dolegliwości nawracają mimo wcześniejszego leczenia.
Do częstych wskazań należą:
- nietypowe, obfite, żółte, zielonkawe, szare lub grudkowate upławy,
- wyraźna zmiana zapachu wydzieliny,
- świąd albo pieczenie pochwy i sromu,
- zaczerwienienie, obrzęk lub podrażnienie okolicy intymnej,
- ból lub pieczenie podczas współżycia,
- pieczenie podczas oddawania moczu,
- nawracające infekcje występujące kilka razy w roku,
- brak poprawy po wcześniejszym leczeniu przeciwbakteryjnym lub przeciwgrzybiczym,
- nieprawidłowy obraz wydzieliny stwierdzony podczas badania ginekologicznego.
Posiew może być również wykonywany przed wybranymi zabiegami i procedurami ginekologicznymi oraz w określonych sytuacjach związanych z prowadzeniem ciąży.
Przy pierwszym, typowym epizodzie infekcji nie zawsze konieczne jest wykonywanie pełnego zestawu badań. Większą wartość diagnostyczną posiew ma natomiast przy infekcjach nawracających, nietypowych, opornych na leczenie albo o niejednoznacznym obrazie klinicznym.
Jakie infekcje intymne można wykryć dzięki badaniom bakteriologicznym?
Posiew pozwala wykryć bakterie zdolne do wzrostu w warunkach laboratoryjnych. W materiale z dróg rodnych mogą zostać zidentyfikowane m.in. Streptococcus agalactiae (GBS), Escherichia coli, Enterococcus spp., Staphylococcus aureus, Klebsiella spp., Proteus spp. oraz inne bakterie tlenowe lub beztlenowe - zależnie od zastosowanego rodzaju badania.
Samo znalezienie bakterii nie oznacza jednak automatycznie infekcji wymagającej leczenia. Pochwa nie jest środowiskiem jałowym. Występują w niej liczne mikroorganizmy, a prawidłową florę u kobiet w wieku rozrodczym tworzą przede wszystkim pałeczki kwasu mlekowego Lactobacillus. Dlatego wynik laboratoryjny interpretuje się łącznie z objawami, liczbą wykrytych drobnoustrojów, miejscem pobrania materiału oraz obrazem badania ginekologicznego.
Klasyczny posiew nie wykrywa również wszystkich przyczyn infekcji intymnych. Przy podejrzeniu zakażeń takich jak Chlamydia trachomatis, Mycoplasma genitalium, Neisseria gonorrhoeae, Ureaplasma spp. czy Trichomonas vaginalis lekarz może zalecić odpowiednie testy molekularne, np. PCR. Dlatego ujemny wynik standardowego posiewu nie wyklucza każdej możliwej infekcji dróg rodnych.
Flora bakteryjna pochwy i badanie czystości pochwy
Prawidłowa mikroflora pochwy stanowi naturalną barierę przed namnażaniem się drobnoustrojów chorobotwórczych. Szczególne znaczenie mają pałeczki Lactobacillus, które produkują kwas mlekowy i pomagają utrzymywać kwaśne środowisko pochwy. U kobiet w wieku rozrodczym pH wydzieliny pochwowej wynosi zazwyczaj około 3,8-4,5.
Badanie czystości lub biocenozy pochwy pozwala ocenić tę równowagę. W preparacie mikroskopowym można określić m.in.:
- liczebność pałeczek Lactobacillus,
- obecność innych bakterii,
- liczbę leukocytów świadczących o reakcji zapalnej,
- komórki nabłonkowe,
- obecność drożdżaków i ich struktur,
- obecność tzw. komórek clue charakterystycznych dla zaburzonej flory występującej w waginozie bakteryjnej.
W prawidłowym obrazie dominują pałeczki kwasu mlekowego, a liczba innych drobnoustrojów i leukocytów jest niewielka. Gdy Lactobacillus jest mało, a zaczynają dominować inne bakterie, mówimy o zaburzeniu biocenozy.
Nie każdy nieprawidłowy wynik oznacza konieczność zastosowania antybiotyku. Znaczenie wyniku zależy od rodzaju zmian, występowania objawów, ciąży oraz wcześniejszego leczenia.
Posiew mykologiczny i diagnostyka grzybicy pochwy
Najczęstszą przyczyną grzybicy pochwy są drożdżaki z rodzaju Candida, przede wszystkim Candida albicans. Możliwe są jednak również zakażenia wywołane przez gatunki non-albicans, np. Candida glabrata, które mogą zachowywać się inaczej i być trudniejsze w leczeniu.
Typowe objawy kandydozy to intensywny świąd i pieczenie sromu, zaczerwienienie, obrzęk oraz gęsta, biała lub grudkowata wydzielina. W przeciwieństwie do waginozy bakteryjnej pH pochwy przy kandydozie zwykle pozostaje prawidłowe i wynosi poniżej 4,5.
Materiał pobrany z pochwy może zostać oceniony mikroskopowo, a w razie potrzeby wykonuje się posiew mykologiczny, który umożliwia hodowlę i identyfikację drożdżaków. Posiew jest szczególnie przydatny przy infekcjach nawracających, nietypowych lub nieskutecznie leczonych oraz wtedy, gdy w badaniu bezpośrednim nie stwierdzono grzybów mimo utrzymujących się objawów.
Dodatni wynik hodowli nie zawsze oznacza grzybicę wymagającą leczenia. Candida może występować w pochwie również u kobiet bez objawów. O rozpoznaniu decyduje więc połączenie wyniku z dolegliwościami i badaniem ginekologicznym.
Badanie w kierunku waginozy bakteryjnej
Waginoza bakteryjna - BV - nie jest typowym zakażeniem wywołanym przez jeden konkretny gatunek bakterii. Dochodzi w niej do zaburzenia równowagi mikrobiologicznej pochwy: zmniejsza się liczba ochronnych pałeczek Lactobacillus, a zwiększa liczebność bakterii beztlenowych, w tym m.in. Gardnerella vaginalis, Prevotella spp., Mobiluncus spp. czy Atopobium vaginae.
Charakterystycznym objawem jest jednorodna, szarawa lub biaława wydzielina o intensywnym, często określanym jako „rybi”, zapachu. Świąd i zaczerwienienie mogą być mniej nasilone niż w przypadku grzybicy.
W diagnostyce BV można wykorzystać m.in. kryteria Amsela. Obejmują one:
- jednorodną wydzielinę pokrywającą ściany pochwy,
- pH wydzieliny powyżej 4,5,
- obecność komórek clue w preparacie mikroskopowym,
- charakterystyczny zapach amin po wykonaniu odpowiedniego testu.
Inną metodą jest ocena preparatu barwionego metodą Grama według skali Nugenta. 0-3 punkty odpowiada florze zdominowanej przez Lactobacillus, 4-6 florze pośredniej, a 7-10 punktów przemawia za waginozą bakteryjną.
Samo wykrycie Gardnerella vaginalis w posiewie nie wystarcza do rozpoznania BV, ponieważ bakteria może występować również u kobiet bez objawów. Ważna jest ocena całej mikroflory, a nie obecności jednego gatunku.
Jak przebiega pobranie wymazu z pochwy lub szyjki macicy?
Materiał jest pobierany w gabinecie przy pomocy jałowej wymazówki. W przypadku wymazu z pochwy lekarz pobiera wydzielinę ze ścian pochwy lub jej sklepienia. Jeżeli badanie dotyczy kanału szyjki macicy, konieczne jest uwidocznienie szyjki przy pomocy wziernika i pobranie materiału bezpośrednio z jej kanału.
Samo pobranie trwa zwykle kilkadziesiąt sekund. Może powodować krótkotrwały dyskomfort związany z założeniem wziernika lub dotknięciem szyjki, ale nie wymaga znieczulenia.
Po pobraniu wymazówka jest umieszczana w odpowiednim podłożu transportowym zabezpieczającym materiał do czasu rozpoczęcia badania laboratoryjnego. Przy posiewie próbka trafia następnie na podłoża umożliwiające namnażanie drobnoustrojów. W przypadku biocenozy wykonywany jest rozmaz oceniany mikroskopowo.
Przy jednoczesnym wykonywaniu kilku badań mogą zostać pobrane osobne wymazówki - np. jedna do posiewu bakteriologicznego, druga do diagnostyki mykologicznej, a kolejna do testu PCR.
Jak przygotować się do badania bakteriologicznego?
Prawidłowe przygotowanie zmniejsza ryzyko uzyskania wyniku zaburzonego przez stosowane leki, środki do higieny intymnej, współżycie lub krwawienie.
Przed pobraniem wymazu warto:
- przez około 48 godzin nie stosować leków dopochwowych, globulek, kremów ani maści, o ile lekarz nie zalecił inaczej,
- przez około 2 dni powstrzymać się od współżycia,
- nie wykonywać irygacji pochwy,
- w dniu badania nie używać w okolicy intymnej środków dezynfekujących ani agresywnych preparatów myjących,
- zaplanować pobranie poza okresem krwawienia miesiączkowego,
- materiał pobrać przed rozpoczęciem antybiotykoterapii lub leczenia przeciwgrzybiczego.
Jeśli antybiotyk został już zastosowany, przy kontrolnym badaniu mikrobiologicznym najczęściej zachowuje się co najmniej 5-7 dni przerwy od zakończenia leczenia, chyba że lekarz prowadzący zaleci inny termin.
Jeżeli tego samego dnia planowane jest również badanie ginekologiczne lub USG transwaginalne, materiał mikrobiologiczny najlepiej pobrać przed wykonywaniem procedur mogących zmienić ilość lub rozmieszczenie wydzieliny.
Przy pobieraniu materiału z cewki moczowej dodatkowo może być wskazane nieoddawanie moczu przez około 2-3 godziny przed badaniem.
Antybiogram i mykogram - dlaczego są ważne przy doborze leczenia?
Sam posiew odpowiada na pytanie, jaki drobnoustrój został wyhodowany. Kolejnym etapem może być określenie jego wrażliwości na leki.
Antybiogram pokazuje, na które antybiotyki wyizolowana bakteria jest wrażliwa, a na które wykazuje oporność. Wynik może zawierać oznaczenia takie jak S - wrażliwy, I - wrażliwy przy zwiększonej ekspozycji oraz R - oporny, zgodnie ze stosowanymi przez laboratorium standardami interpretacji lekowrażliwości.
Dzięki temu w przypadku klinicznie istotnego zakażenia lekarz może wybrać lek o większej szansie skuteczności, zamiast dobierać kolejne antybiotyki bez informacji o wrażliwości bakterii.
W diagnostyce zakażeń grzybiczych analogiczną funkcję może pełnić mykogram, czyli ocena wrażliwości wyhodowanych grzybów na leki przeciwgrzybicze. Ma on szczególne znaczenie przy nawracającej lub przewlekłej kandydozie, zakażeniach wywołanych przez gatunki Candida inne niż C. albicans oraz utrzymywaniu się objawów mimo leczenia.
Antybiogram ani mykogram nie są konieczne przy każdym pobraniu. Wykonuje się je przede wszystkim wtedy, gdy wyhodowany drobnoustrój ma znaczenie kliniczne i wynik może wpływać na dalsze leczenie.
Badania bakteriologiczne w ciąży i posiew GBS
Jednym z najważniejszych badań mikrobiologicznych wykonywanych pod koniec ciąży jest posiew w kierunku Streptococcus agalactiae, czyli paciorkowca grupy B - GBS.
Zgodnie z polskim standardem opieki okołoporodowej badanie wykonuje się między 35. a 37. tygodniem ciąży. Materiał pobierany jest zarówno z dolnej części pochwy, jak i z okolicy odbytu. Jest to inne badanie niż standardowy posiew wykonywany z powodu upławów czy podejrzenia infekcji.
GBS może kolonizować przewód pokarmowy i drogi rodne zdrowej kobiety, nie powodując żadnych objawów. Dodatni wynik oznacza więc przede wszystkim nosicielstwo, a nie chorobę wymagającą rutynowego leczenia w trakcie ciąży.
Informacja ma znaczenie podczas porodu, ponieważ dziecko może zetknąć się z bakterią w drogach rodnych. Przy dodatnim wyniku wdraża się odpowiednią profilaktykę antybiotykową w czasie porodu zgodnie z zaleceniami położniczymi.
Wyniku GBS warto nie traktować zamiennie ze zwykłym posiewem z pochwy. Badania mają inny cel, inny sposób pobrania oraz inne znaczenie kliniczne.
Wynik badania - kiedy skonsultować go z ginekologiem?
Wynik badania mikrobiologicznego nie powinien być interpretowany wyłącznie na podstawie informacji „dodatni” albo „ujemny”. Znaczenie ma rodzaj znalezionego drobnoustroju, miejsce pobrania próbki, ilość wzrostu, występowanie objawów oraz wynik badania ginekologicznego.
Konsultacja jest szczególnie wskazana, gdy:
- wyhodowano bakterie lub grzyby, a jednocześnie występują dolegliwości,
- infekcje regularnie nawracają,
- wynik zawiera informację o oporności na część leków,
- występują objawy mimo ujemnego posiewu,
- stwierdzono znacznie zaburzoną biocenozę,
- po wcześniejszym leczeniu nie nastąpiła poprawa,
- pacjentka jest w ciąży,
- jednocześnie występują ból podbrzusza, krwawienie lub gorączka.
Ujemny posiew nie zawsze kończy diagnostykę. Przy utrzymujących się objawach przyczyną mogą być m.in. drobnoustroje wymagające diagnostyki PCR, zaburzenie mikrobioty bez typowej infekcji hodowlanej, choroba skóry sromu, podrażnienie chemiczne lub inne schorzenie ginekologiczne.
Nie należy również samodzielnie rozpoczynać leczenia antybiotykiem wyłącznie na podstawie nazwy bakterii znajdującej się na wyniku.
Cena badań bakteriologicznych w Warszawie
Koszt zależy przede wszystkim od rodzaju wykonywanego badania. Inny zakres ma posiew bakteriologiczny z pochwy, inny posiew mykologiczny, biocenoza, badanie łączone czy posiew GBS.
W przypadku posiewów znaczenie może mieć również zakres dalszej diagnostyki laboratoryjnej - np. wykonanie antybiogramu dla wyhodowanej bakterii albo mykogramu przy określonych zakażeniach grzybiczych.
Jeżeli nie wiesz, czy potrzebujesz posiewu, biocenozy, badania mykologicznego czy szerszej diagnostyki infekcji intymnej, zakres można ustalić podczas konsultacji ginekologicznej.
Aktualną cenę konkretnego badania można sprawdzić w cenniku OpenMed lub potwierdzić w rejestracji pod numerem 22 100 45 20.
Gdzie wykonać wymaz z pochwy, posiew lub biocenozę w OpenMed?
Diagnostykę infekcji intymnych prowadzimy w placówce OpenMed Ginekologia i Położnictwo przy ul. Wschowskiej 8 na warszawskiej Woli.
W jednym miejscu pacjentka może skorzystać z konsultacji ginekologicznej, dobrać odpowiedni rodzaj badania, pobrać materiał oraz po otrzymaniu wyniku omówić dalsze postępowanie z lekarzem.
Jest to szczególnie przydatne przy nawracających infekcjach, gdy pojedynczy wynik bez znajomości wcześniejszego leczenia i obrazu klinicznego nie daje pełnej odpowiedzi na pytanie o przyczynę dolegliwości.
Najczęstsze pytania o badania bakteriologiczne ginekologiczne
Nie do końca. Wymaz oznacza pobranie materiału z pochwy przy pomocy wymazówki. Pobrany materiał może następnie zostać wykorzystany do różnych badań - m.in. posiewu bakteriologicznego, posiewu mykologicznego, badania mikroskopowego albo testu PCR. Posiew jest więc jedną z metod badania pobranego wymazu.
Jej głównym zadaniem jest ocena całego obrazu mikroflory, a nie dokładna identyfikacja każdego gatunku. W badaniu ocenia się m.in. ilość Lactobacillus, innych bakterii, leukocytów, komórek nabłonkowych oraz elementów grzybów. Jeśli potrzebna jest identyfikacja konkretnej bakterii, lekarz może zalecić posiew lub badanie molekularne.
W przypadku klasycznego posiewu drobnoustroje muszą mieć czas na wzrost w laboratorium, dlatego wynik nie jest dostępny od razu. Pierwsze wyniki uzyskuje się zwykle po kilku dniach. Diagnostyka może potrwać dłużej, jeśli konieczne jest wykonanie dodatkowej identyfikacji drobnoustroju lub antybiogramu.
Planowego posiewu, biocenozy lub wymazu diagnostycznego zwykle nie wykonuje się podczas krwawienia miesiączkowego, ponieważ krew może wpływać na jakość próbki i ocenę mikrobiologiczną. Jeśli jednak występują nasilone objawy wymagające pilnej konsultacji, nie należy odkładać kontaktu z ginekologiem tylko z powodu miesiączki.
Przed planowanym badaniem najlepiej zachować około 48 godzin wstrzemięźliwości seksualnej. Nasienie, środki plemnikobójcze i zmiany mikroflory związane ze współżyciem mogą wpływać na materiał pobierany do badania.
Preparaty dopochwowe mogą zmienić skład mikroflory i wpłynąć na wynik. Zwykle zaleca się niestosowanie globulek, kremów, maści i innych miejscowych preparatów przez około 48 godzin przed pobraniem. Jeżeli lek został przepisany przez lekarza i trwa terapia, nie należy przerywać jej samodzielnie - termin badania trzeba ustalić z lekarzem.
Nie zawsze. Standardowy posiew wykrywa tylko drobnoustroje, które można wyhodować w określonych warunkach laboratoryjnych. Niektóre zakażenia - np. Chlamydia trachomatis czy Mycoplasma genitalium - diagnozuje się innymi metodami, najczęściej testami molekularnymi. Jeśli objawy utrzymują się mimo ujemnego wyniku, potrzebna może być dalsza diagnostyka.
Nie. Drożdżaki Candida mogą występować w pochwie również u kobiet bez objawów. Sam dodatni posiew nie przesądza więc o konieczności leczenia. Znaczenie mają jednocześnie występujące dolegliwości, badanie ginekologiczne, gatunek grzyba i wcześniejszy przebieg infekcji.
Nie powinno się rozpoznawać BV wyłącznie na podstawie obecności Gardnerella vaginalis. Waginoza jest zaburzeniem całego ekosystemu pochwy. W diagnostyce wykorzystuje się m.in. ocenę pH, obraz wydzieliny, komórki clue, kryteria Amsela oraz ocenę flory w skali Nugenta.
Najczęściej nie. Dodatni wynik oznacza kolonizację pochwy i odbytu przez Streptococcus agalactiae. Kobieta może nie mieć żadnych objawów. Wynik jest istotny przede wszystkim dlatego, że wpływa na postępowanie podczas porodu i kwalifikację do profilaktyki antybiotykowej chroniącej noworodka.
Nie przy każdym. Antybiogram wykonuje się przede wszystkim wtedy, gdy z próbki wyhodowano bakterie o znaczeniu klinicznym i ocena ich wrażliwości na antybiotyki może pomóc w wyborze leczenia. Jeżeli posiew jest ujemny albo wykrywa wyłącznie typową florę fizjologiczną, wykonanie antybiogramu nie ma uzasadnienia.
Cennik badań bakteriologicznych
Usługa dostępna w następujących placówkach:
- Warszawa Wola - cennik
Masz pytania? Skontaktuj się z nami - 22 100 45 20.
